"Gazeta Współczesna", 2003-12-05

Teresa Milczarek 
POLSKA TATARKA W ŚWIECIE I W DOMU (fragmenty)

Bardzo ważną rolę, jak w każdym gospodarstwie domowym pełniła kuchnia. Tatarzy, jako naród koczowniczy mieli specyficzny jadłospis, wymuszony trybem życia. Hodowali konie i barany i mięso tych zwierząt stanowiło podstawę wyżywienia. Koń dostarczał im smacznego mięsa, a mleko kobyle było surowcem do sporządzania kumysu, oraz źródłem tłuszczu nie różniącego się smakowo od gęsiego. Jadłospis uzupełniało ptactwo domowe, korzenie niektórych roślin i placki pszenne z domieszką mąki jęczmiennej. Życie osiadłe oraz zetknięcie się z kulturami innych narodów wprowadziło do kuchni tatarskiej większą ilość warzyw oraz zamieniło mięso końskie na baraninę i wołowinę. Wszystkie potrawy mięsne sporządzane przez Tatarów były bardzo tłuste i ostre. Dania mięsne przyprawiano świeżymi jarzynami z pieprzem, octem i cebulą lub konserwowanymi (kwaśnymi) bakłażanami, ogórkami, cebulą, rzodkwią, burakami, kapustą, marchwią. Rozpowszechnione były także potrawy mięsno – mączne. Ulubionymi potrawami były kołduny robione z bardzo cienkiego ciasta, nadziewane farszem z najlepszego mięsa, mieszanym w połowie z nerkowym łojem. Do kołdunów podawano chrzan i polewano je masłem.

Wśród potraw jarskich najbardziej rozpowszechnione były słodkie dania szeroko rozpowszechnione na muzułmańskim wschodzie: dżajma, chałwa, i mocno słodzone ciasta z migdałami, orzechami i konfiturami. Posiłki były popijane sokami owocowymi i różanymi lub wodą z miodem. Szczególne miejsce wśród napojów zajmował jogurt (na Krymie) i kumys (u Tatarów stepowych). Tolerowane były także napoje zawierające nieznaczną ilość alkoholu: buza i piwo jęczmienne. Na deser podawano świeże lub gotowane, czy suszone owoce lub konfitury.

Rozpowszechniona była kawa parzona ‘po turecku’ – gęsta i słodka, na Krymie podawana z kawałkiem ‘kożucha’ z mleka. Pijano również herbatę z domieszką masła, soli i pieprzu.
Przykładem kuchni tatarskiej niech będzie typowy obiad opisany przez Tuhan-Baranowskiego: ‘na stole talerze, cynowe łyżki, widelce, noże. Gospodyni podała tłusty barszcz, gotowany widocznie na kościach, bo mięsa nie było i kartofle suto namaszczone słoniną ze szpekami, po obiedzie kufel piwa’.

Współczesna kuchnia tatarska przyswoiła sobie szereg potraw europejskich modyfikując je według swoich upodobań – pozostawiając zamiłowanie do tłuszczu, pieprzu i wonnych korzeni.