Ánwár Cihanşin - tłumaczenie

Zasady etykiety językowej można rozpatrywać zarówno jako element kultury, jak i formę werbalnego zachowania. „Pod pojęciem etykiety językowej rozumiemy mikrosystem specyficznych i stałych narodowych prawideł porozumiewania się, przyjętych i obowiązujących w społeczności w celu nawiązania rozmowy, podtrzymywania wzajemnych kontaktów i wybranej tonacji”.

Przy naświetleniu zagadnień związanych z językiem naszych Tatarów należy zdać sobie sprawę z istnienia dwu postaci języka ściśle ze sobą splecionych i nawzajem się przenikających. Jedną z form językowej komunikacji jest mowa ojczysta Tatarów polsko-litewskich, którą przynieśli na tereny Wielkiego Księstwa Litewskiego i Polski. Drugą postacią jest język liturgi.i i piśmiennictwa religijnego polskich wyznawców islamu. W dalszej części charakterystyki językowej zajmiemy się całokształtem zagadnień związanych z tymi problemami.

Jedna z najstarszych wzmianek o języku codziennym, jakim posługiwała się ludność tatarska przybyła na tereny Litwy i Polski, datuje się z pierwszej, połowy XV wieku. Wiadomość ta w polskim przekładzie brzmi następująco: "Także przebywa w rzeczonym mieście Trokach i w kilku okolicznych wsiach bardzo wielka liczba Tatarów, którzy tym mieszkają rodami, są. zaś zwyczajni Saraceni, nie mają nic z wiary Jezusa Chrystusa, a mają język osobny, tatarskim zwany" (podkr. A.D.). Takie właśnie słowa zanotował w swym dzienniku podróży rycerz burgundzki nazwiskiem Gilbert de Lannoy, który w styczniu 1414 roku przejeżdżał przez Troki, rezydencję wielkiego księcia litewskiego Witolda. W póĄniejszych czasach pojawiają się również tu i ówdzie notatki na temat języka, by wskazać chociażby na pochodzący z połowy XVI wieku "Risale-i Tatar-i Len" ("Traktat o Tatarach polskich") ofiarowany wielkiemu wezyrowi Rustemowi Paszy, zięciowi sułtana Sulejmana Wspaniałego. Wielki wezyr zaś przedłożył póĄniej to dzieło samemu pady- szachowi.