List ZTRP do Konserwatora Zabytków

 

Jego Ekscelencja, Andrzej Duda, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej

Beata Szydło, Prezes Rady Ministrów RP

prof. dr hab. Piotr Gliński, Wiceprezes Rady Ministrów RP - Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Mariusz Błaszczak, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji

Bohdan Paszkowski, Wojewoda Podlaski

 


 

Szanowny Panie Prezydencie,

Zwracamy się z prośbą o przyjęcie do wiadomości pisma, skierowanego do Generalnego Konserwatora Zabytków RP-Podsekretarz Stanu w MKiDN, pani dr hab. Magdaleny Gawin, w sprawie zagrożenia dla historycznych zabytków w tatarskiej wsi Bohoniki k. Sokółki na skutek decyzji miejscowych władz samorządowych zmierzających do budowy terminalu przeładunkowego i dalszego poszerzenia kompleksu kopalni żwiru rozbudowywanego od 2008 r. wokół Bohonik.

Okoliczności sprawy zawarte są szczegółowo w załączonym piśmie.

Decyzje te prowadzą do dalszej, nieodwracalnej dewastacji walorów naturalnych i kulturowych regionu związanych z istnieniem założonych przez króla Jana III Sobieskiego enklaw tatarskich na Podlasiu, – które stanowią ważną część nie tylko polskiego, ale i światowego dziedzictwa kulturowego. Zagrożenie tego dziedzictwa stanowi zarazem zagrożenie interesu Państwa Polskiego.

Zwracamy się zatem o jak najpilniejszą interwencję w tej sprawie, mając na względzie fakt, iż meczet i mizar w Bohonikach zostały uznane za Pomnik Historii na mocy rozporządzenia Prezydenta RP z 22 października 2012 r.

 


 

Szanowna Pani Premier,

Zwracamy się z prośbą o przyjęcie do wiadomości pisma, skierowanego do Generalnego Konserwatora Zabytków RP-Podsekretarz Stanu w MKiDN, pani dr hab. Magdaleny Gawin, w sprawie zagrożenia dla historycznych zabytków w tatarskiej wsi Bohoniki k. Sokółki (uznanych rozporządzeniem Prezydenta RP z 22 października 2012 r. za Pomnik Historii) na skutek decyzji miejscowych władz samorządowych zmierzających do budowy terminalu przeładunkowego i dalszego poszerzenia kompleksu kopalni żwiru rozbudowywanego od 2008 r. wokół Bohonik.

Okoliczności sprawy zawarte są szczegółowo w załączonym piśmie.

Decyzje te prowadzą do dalszej, nieodwracalnej dewastacji walorów naturalnych i kulturowych regionu związanych z istnieniem założonych przez króla Jana III Sobieskiego enklaw tatarskich na Podlasiu – które stanowią ważną część nie tylko polskiego, ale i światowego dziedzictwa kulturowego. Zagrożenie tego dziedzictwa stanowi zarazem zagrożenie interesu Państwa Polskiego.

Zwracamy się zatem do Pani Premier o jak najpilniejszą interwencję w tej sprawie biorąc pod uwagę zwłaszcza zadania wojewodów (w tym wypadku Wojewody Podlaskiego) jako:

a)      organów ochrony zabytków,

b)      organów nadzoru nad stanowieniem prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego.

 


 

Szanowny Panie Premierze,

Zwracamy się z prośbą o przyjęcie do wiadomości pisma, skierowanego do Generalnego Konserwatora Zabytków RP-Podsekretarz Stanu w MKiDN, pani dr hab. Magdaleny Gawin, w sprawie zagrożenia dla historycznych zabytków w tatarskiej wsi Bohoniki k. Sokółki (uznanych rozporządzeniem Prezydenta RP z 22 października 2012 r. za Pomnik Historii) na skutek decyzji miejscowych władz samorządowych zmierzających do budowy terminalu przeładunkowego i dalszego poszerzenia kompleksu kopalni żwiru rozbudowywanego od 2008 r. wokół Bohonik.

Okoliczności sprawy zawarte są szczegółowo w załączonym piśmie.

Decyzje te prowadzą do dalszej, nieodwracalnej dewastacji walorów naturalnych  i kulturowych regionu związanych z istnieniem założonych przez króla Jana III Sobieskiego enklaw tatarskich na Podlasiu – które stanowią ważną część nie tylko polskiego, ale i światowego dziedzictwa kulturowego. Zagrożenie tego dziedzictwa stanowi zarazem zagrożenie interesu Państwa Polskiego.

Zwracamy się zatem o jak najpilniejszą interwencję w tej sprawie, biorąc pod uwagę zwłaszcza zadania podległego Panu Premierowi resortu kultury.

 


 

Szanowny Panie Ministrze,

Zwracamy się z prośbą o przyjęcie do wiadomości pisma, skierowanego do Generalnego Konserwatora Zabytków RP-Podsekretarz Stanu w MKiDN, pani  dr hab. Magdaleny  Gawin, w sprawie zagrożenia dla historycznych zabytków w tatarskiej wsi Bohoniki k. Sokółki (uznanych rozporządzeniem Prezydenta RP z 22 października 2012 r. za Pomnik Historii) na skutek decyzji miejscowych władz samorządowych zmierzających do budowy terminalu przeładunkowego i dalszego poszerzenia kompleksu kopalni żwiru rozbudowywanego od 2008 r. wokół Bohonik.

Okoliczności sprawy zawarte są szczegółowo w załączonym piśmie.

Decyzje te prowadzą do dalszej, nieodwracalnej dewastacji walorów naturalnych i kulturowych regionu związanych z istnieniem założonych przez króla Jana III Sobieskiego enklaw tatarskich na Podlasiu – które stanowią ważną część nie tylko polskiego, ale i światowego dziedzictwa kulturowego. Zagrożenie tego dziedzictwa stanowi zarazem zagrożenie interesu Państwa Polskiego.

Zwracamy się zatem do Pana Ministra o jak najpilniejszą interwencję w tej sprawie w zakresie kompetencji podległemu Panu Ministrowi resortu, biorąc pod uwagę zwłaszcza zadania wojewodów (w tym wypadku Wojewody Podlaskiego) jako:

a) organów ochrony zabytków,

b) organów nadzoru nad stanowieniem prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego.


 

Szanowny Panie Wojewodo,

Zwracamy się z prośbą o przyjęcie do wiadomości pisma, skierowanego do Generalnego Konserwatora Zabytków RP-Podsekretarz Stanu w MKiDN, pani dr hab. Magdaleny Gawin, w sprawie zagrożenia dla historycznych zabytków w tatarskiej wsi Bohoniki k. Sokółki (uznanych rozporządzeniem Prezydenta RP z 22 października 2012 r. za Pomnik Historii) na skutek decyzji miejscowych władz samorządowych zmierzających do budowy terminalu przeładunkowego i dalszego poszerzenia kompleksu kopalni żwiru rozbudowywanego od 2008 r. wokół Bohonik.

Okoliczności sprawy zawarte są szczegółowo w załączonym piśmie.

Decyzje te prowadzą do dalszej, nieodwracalnej dewastacji walorów naturalnych i kulturowych regionu związanych z istnieniem założonych przez króla Jana III Sobieskiego enklaw tatarskich na Podlasiu – które stanowią ważną część nie tylko polskiego, ale i światowego dziedzictwa kulturowego. Zagrożenie tego dziedzictwa stanowi zarazem zagrożenie interesu Państwa Polskiego.

Zwracamy się zatem do Pana Wojewody o jak najpilniejszą interwencję w tej sprawie w zakresie kompetencji Wojewody Podlaskiego, biorąc pod uwagę zwłaszcza zadania wojewody jako:

a) organu ochrony zabytków,

b) organu nadzoru nad stanowieniem prawa miejscowego przez organy samorządu terytorialnego.


 

Łącząc wyrazy szacunku

Wiceprezes RC ZTRP                                                               Prezes RC ZTRP

 

Lilla Świerblewska                                                                      Jan Adamowicz


 

ZWIĄZEK TATARÓW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Białystok, 18 grudnia 2016 r.

Szanowna Pani dr hab. Magdalena Gawin Generalny Konserwator Zabytków

Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Szanowna Pani Minister,

Opinia publiczna oraz społeczeństwo Podlasia i całego kraju w ostatnich dniach zostało zaalarmowane informacją o przystąpieniu przez Radę Miejską w Sokółce do zmian w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Sokółka (uchwałę Rady Miejskiej w Sokółce nr 4/243/2016 z dnia 22 listopada br. w lej sprawie załączamy do niniejszego pisma).

Działania te stanowią kolejny krok w kierunku stworzenia terminalu przeładunkowego, budowy bocznicy kolejowej oraz powstania nowych kopalni żwiru w bezpośrednim sąsiedztwie wsi Bohoniki, stanowiącej centrum historycznego osadnictwa Tatarów na Podlasiu, stworzonego w 1679 r. przez króla Jana III Sobieskiego.

Od kilku lat rejon wsi Bohoniki pada w sposób nieodwracalny ofiarą drapieżnej gospodarki przemysłowej, pomimo protestów mieszkańców i opinii publicznej. Na obrzeżach Bohonik powstał, zajmujący obszar wielu kilometrów kwadratowych, kompleks kopalni żwiru. Hałdy odpadów wydobywczych w miejscu historycznego układu osadniczego ciągną się już nie na horyzoncie, ale w sąsiedztwie domów dawnych tatarskich folwarków i zaścianków.

W dobie gwałtownie wzrastającego światowego popytu na ten podstawowy surowiec budowlany lokalne społeczności wsi pod Sokółką nie mają szans na obronę swojego środowiska i dziedzictwa historycznego. Przy bierności wojewódzkich służb konserwatorskich następuje krajobrazowa i funkcjonalna degradacja zespołu zabytków tatarskich w Bohonikach, teoretycznie objętego ochroną konserwatorską. Prawo miejscowe, stanowione przez organy samorządu, w tym wypadku zaś nie tylko nie chroni, ale wręcz zagraża kulturowym i naturalnym wartościom regionu.

Wartościom, których szczególnym źródłem jest obecność enklawy Tatarów Polskich - jednej z dwóch pozostałych w granicach Państwa Polskiego po II wojnie światowej i jednej z zaledwie kilku, którym udało się przetrwać kataklizmy XX wieku na Kresach dawnej Rzeczypospolitej (włączając dzisiejsze terytorium Litwy i Białorusi). Wartościom - to należy powiedzieć wyraźnie - mającym znaczenie dla światowego dziedzictwa kulturowego.

Chcemy przypomnieć, że Bohoniki reprezentują spuściznę społeczności tatarskiej, która od przeszło 600 lat wrosła w obraz Rzeczypospolitej, była jej najwierniejszym obrońcą na polach bitew już od Grunwaldu, Wiednia nie wyłączając. Współtworzyła Polskę Niepodległą w 1918 r. Dziedzictwo kulturowe Talarów Polskich jest wspaniałym przykładem umiejętności trwałej integracji z chrześcijańskim otoczeniem.

Meczet i Mizar (cmentarz tatarski) w Bohonikach w 2012 r. zostały uznane za Pomniki Historii.

Zarówno meczet bohonicki, jak i pozostałe ocalałe meczety Tatarów dawnej Rzeczypospolitej, a także ich cmentarze z kilkusetletnimi nagrobkami, o których możemy powiedzieć, że są zarazem tatarskie, jak i staropolskie - zasługują na opiekę ze strony władz Państwa Polskiego i na ich pokazanie całemu światu, jako unikatowy, polski wkład do dziedzictwa światowego.

Jeżeli jednak hałdy kopalniane dojdą do ścian meczetu i do muru cmentarza chroniącego pamięć żołnierzy i oficerów Jana III Sobieskiego, będzie to już tylko powód do wstydu.

Dlatego zwracamy się do Pani Minister, jako Generalnego Konserwatora Zabytków, o jak najpilniejszą interwencję w tej sprawie i zastosowanie środków przewidzianych prawem w celu zapobieżenia dalszej dewastacji środowiska i otoczenia historycznej wsi Bohoniki z meczetem stanowiącym pomnik historii chroniony prawem.

Państwo Polskie, którego zadaniem jest ochrona interesu ogółu i polskiej racji stanu, nie może stać biernie, gdy dla prywatnych interesów biznesowych niszczone jest dziedzictwo kulturowe o znaczeniu ogólnokrajowym, a nawet ponadkrajowym. Decyzje lokalnego samorządu służące źle pojętemu, krótkotrwałemu i partykularnemu interesowi nie powinny być akceptowane, jeżeli niszczą najważniejsze walory regionu i przynoszą mu nieporównanie większe straty (wymierne także w sferze ekonomicznej), a dobro publiczne i dziedzictwo narodowe traktują marginalnie.

Przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami ustanawiają odpowiednie instrumenty przeciwdziałania takim przypadkom, jak np. stworzenie otuliny ochronnej przez wpis otoczenia zabytków do rejestru zabytków. Otoczenie lo powinno być wyznaczone strefami historycznego układu przestrzennego wsi, meczetu i cmentarza, tradycyjnymi rozłogami i drogami oraz strefami ekspozycji przestrzennej i funkcjonalnej zabytków. W obecnej sytuacji dla Bohonik konieczne jest pilne wykonanie profesjonalnego studium w tej materii, którego wnioski pozwolą na szybkie wytyczenie narzędzi ochrony konserwatorskiej zabytków teraz i na przyszłość.

Także wobec wspomnianej na wstępie uchwały Rady Miejskiej w Sokółce z 22 listopada br. konieczna jest wnikliwa ocena, co do jej zgodności z prawem (zwłaszcza, czy nie doszło do naruszenia prawa przy jej stanowieniu), co należy do kompetencji i zadań Wojewody Podlaskiego, jako organu nadzoru. Nie może bowiem dojść do powtórzenia sytuacji, gdy brak reakcji organów Państwa na uchwalanie aktów prawa miejscowego (takich jak plan miejscowy zagospodarowania przestrzennego, na podstawie którego w 2008 r. zapalono zielone światło dla przemysłowego wydobycia żwiru wokół Bohonik) staje się w istocie przyzwoleniem na degradację historycznego dziedzictwa Rzeczypospolitej wielu narodów. Planowanie jeszcze bardziej destrukcyjnych zmian wymaga powstrzymania i zdecydowanych działań sanacyjnych.

Łącząc wyrazy szacunku

Prezes RC ZTRP

 

Jan Adamowicz

Wiceprezes RC ZTRP

 

Lilia Świerblewska

 

Do wiadomości:

  1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda
  2. Prezes Rady Ministrów Beata Szydło
  3. Wiceprezes Rady Ministrów - Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prot". Piotr Gliński
  4. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji Mariusz Błaszczak
  5. Wojewoda Podlaski Bohdan Paszkowski

 


 

Urząd Miejski w Sokółce Urząd Miejski w Sokółce

Uchwała Nr 40/243/2016 Rady Miejskiej w Sokółce z dnia 22 listopada 2016 r. w sprawie przystąpienia do zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Sokółka.

Załaczniki do treści

Uchwała Nr 40/243/2016

Metryka strony

Udostępniający: Urząd Miejski w Sokółce

wytwarzający/odpowiadający: Daniel Supronik

Data wytworzenia: 2016-11-22

Wprowadzający: Radosław Onoszko

Data modyfikacji: 2016-12-01

Opublikował: Radosław Onoszko

Data publikacji: 2016-12-01

 
Start > Aktualności > List ZTRP do Konserwatora Zabytków